بررسی و جایگاه پوشاک وهنر پارچه در جامعه شناسی طبقات اجتماعی در عهد قاجاریه
سیمین حسین خانی، علی محمودی عالمی
چکیده:
مقالــه حاضــر پژوهشــی کیفــی و مطالعــه مــوردی اســت کــه بــا هــدف آشــنایی بــا عوامــل تأثیرگــذار بــر تغییــر تا بتواند پارچه و پوشاک ایران را در دوره قاجاریه بررسی کند. دوره قاجار یکی از دوره های مهم سیاسی- اجتماعی و فرهنگی هنری ایران است. یکی از فعالیتهای هنری این دوره، تولید منسوجات و پوشاک بوده که در هر دوره پادشاهی با توجه به تحولات سیاسی و اجتماعی آن دوره دارای تغییر و تحولاتی بوده است. ورود تفکر تجددگرایی عامل اصلی این تغییرات بود. روش حکومت در دورهی قاجاریه، نحوه ی ارتباط حاکمان وقت با دولتهای بیگانه، ظهور انقلاب مشروطه و برخی عوامل دیگر باعث شدند، دوران قاجاریه از لحاظ تاریخی به سه دوره و از نظر پوشاکی به دو دوره تقسیم شود. بنابراین موضوع این پژوهش شناسایی جایگاه پارچه و پوشاک در عصر قاجارمیباشد که به بررسی تحولات صنعت پوشاک و پارچه از نظر سیاسی، اجتماعی و فرهنگی- هنری پرداخته و با روش تاریخی- تطبیقی و ارائه یافته های توصیفی و تحلیلی به این نتیجه رسیده است که تحول پوشاک در دوره قاجار به علت تفکر تجددگرایی و ظهور انقلاب مشروطه و عوامل دیگر ، فقط در میان عدهای از درباریان و روشنفکران فرنگرفته مورد استقبال قرار گرفته و مردم عادی همچنان بر استفاده از منسوجات و پوشاک سنتی با توجه به حفظ ساختارهای سنتی و مذهبی پافشاری میکردند.
کلمات کلیدی: پوشاک ، پارچه ، منسوجات ، دوران قاجار ، تجددگرایی
منابع
- آژند .یعقوب (۱۳۹۷) نگارگری ایران تهران سمت
- اسکرس جنیفر (۱۳۹۹) شکوه هنر قاجار ترجمه علیرضا بهارلو و مرضیه قاسمی تهران: انتشارات خط و طرح.
- ه الگار، حامد (۱۳۵۶) نقش روحانیت پیشرو در جنبش مشروطیت ترجمه ابوالقاسم سری تهران قدس پناهی سمنانی و محمد احمد (۱۳۷۷) ناصرالدین شاه و فراز و فرود استبداد سنتی در ایران تهران انتشارات نمونه پولاک، یاکوب ادوارد (۱۳۶۱) ایران و ایرانیان ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: خوارزمی پولاک، یاکوب ادوارد (۱۳۶۸) سفرنامه پلاک ایران و ایرانیان ترجمه کیکاووس جهانداری تهران خوارزمی مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه تهران
- حداد عادل غلامعلی (۱۳۶۳) فرهنگ برهنگی و برهنگی ،فرهنگی چاپ بیستم تهران سروش رجبی، اشرف (۱۳۸۴) تاریخچه ی تحول پوشاک بانوان ایرانی دوره ی قاجاریه نشریه رشد آموزش تاریخ، شماره ۲۱ دالمانی هانری رنه (۱۳۴۷) سفرنامه از خراسان تا بختیاری گردآوری محمد علی فره وشی ترجمه همایون فره وشی. تهران: امیر کبیر
- دزی رینهارت (۱۳۸۳) فرهنگ البسه ی مسلمانان ترجمه حسینعلی ،هروی تهران شرکت انتشارات علمی و فرهنگی
- دیبا لیلا ۱۳۹۱ پوشاک در ایران زمین از سری مقالات دانشنامه ایرانیکا ترجمۀ پیمان متین تهران امیر کبیر دیولا فوا، مادام ژان (۱۳۷۶) سفرنامه ایران و کلده و شوش ترجمه و نگارش محمد فره وشی همایون)، دانشگاه تهران رجبی، اشرف (۱۳۸۴) تاریخچه ی تحول پوشاک بانوان ایرانی در دوره قاجاریه نشریه رشد آموزش تاریخ شماره ۲۱
- شاه حسینی، ناصرالدین (۱۳۵۶) تمدن و فرهنگ ایران از آغاز تا پهلوی ج . تهران انتشارات دانشگاه سپاهیان انقلاب
- ه شهشهانی سهیلا (۱۳۹۶) پوشاک دوره قاجار مشهد فرهنگسرای میردشتی
- شمیم، علی اصغر (۱۳۹۹) ایران در دوره سلطنت قاجار تهران مدیر
- صالیحه یزدی، ملیحه صابر، زینب (۱۴۰۰) تبیین تأثیرات نظام قدرت بر منسوجات دوره قاجار، فصلنامه علمی هنرهای صناعی ،ایران سال ،چهارم شماره ۲ پیاپی ، پاییز و زمستان ۱۴۰۰
- صلاح مهدی (۱۳۸۴) کشف حجاب زمینهها پیامدها و واکنشها تهران موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی طالب پور فریده (۱۳۹۶) پارچه و پارچه بافی در تمدن اسلامی تهران سمت عطارزاده عبدالکریم و مهران هوشیار ۱۳۹۶ هنرهای صناعی، تهران: سمت.
- غزالی ربابه (۱۳۹۵) جایگاه پارچه های دستباف در طراحی لباس ،مشاغل هنر و ،معماری، نشریه جلوه هنر شماره ۱۵(ISC)
- مبینی ،مهتاب و اعظم اسدی (۱۳۹۶) سیری در مد و لباس دوره قاجار تهران: مرکب هنر
- محمد پناه بهنام (۱۳۹۲) کهن دیار تاریخ ایران از ظهور اسلام تا پایان (قاجار تهران: انتشارات سبزان مستوفی، عبدالله (۱۳۴۳) . شرح زندگانی من تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه از آقا محمدخان تا آخر ناصرالدین شاه تهران: انتشارات زوار
- موسوی حاجی، سیدرسول ،ظریفیان رویا (۱۳۹۳). تاثیر موج تجددخواهی و جریان نوسازی بر تحول پوشاک ایرانیان نشریه جامعه شناسی تاریخی دوره ششم شماره ۱ (علمی - پژوهشی (isc)
- نوائی عبدالحسین (۱۳۶۹) ایران و جهان از قاجاریه تا پایان عهد ناصری، تهران: نشر هما.
- Tavakoli-Taraghi, M. (1990). "Refashion Iran: Language and Culture During the Constitutional Revolution". Iranian Studies. Vol.
- An Overview of the Position of Textiles and Clothing during the Qajar Era